بزن بریم
منوی دسته بندی

فرش

تعریف فرش

فرش به معنای گستردنی و آنچه‌که بر زمین گسترده شود آمده است و اگرچه در بین عامه مردم و حتی در بسیاری از موارد درمیان متخصصان، مراد از فرش همان قالی است اما فرش، افزون بر قالی، زیراندازهای دیگری همچون انواع گلیم، زیلو، پلاس، نمد، جاجیم، و حصیر از نوع زیرانداز را هم شامل می‌شود. قالی، فرشی است پرزدار که از طریق درگیری پرز و گره‌زدن آن بر تار (= چله) و نیز پودگذاری بافته می‌شود. قالی، زیراندازی است یک رو، دارای تار، پرز، پود ضخیم و پود نازک، گره‌دار و دست‌بافته ای است که بر اساس قرائن و شواهد موجود پیشینه بافت آن به دوره هخامنشی می‌رسد و در اینکه خاستگاه آن، ایران بوده است، شک و تردیدی وجود ندارد. بر اساس تحقیقات به عمل آمده پس از آنکه انسان‌ها از الیاف طبیعی نباتی و بعدها از پوست حیوانات و نهایتاً حصیر زیرانداز به عنوان فرش استفاده کردند، در سیر تکاملی زیراندازها و بافته‌ها، پلاس، گلیم ساده، نمد، جاجیم، گلیم سوماک، و نهایتاً قالیچه بافته شده است.

تاریخچه

بدون تردید نخستین فرش مورد استفاده توسط انسان‌ها پس از بافته‌های حاصل از الیاف نباتی و پوست حیوانات، حصیر زیرانداز بوده است ولی در بررسی تاریخ نساجی در جهان و نخستین منسوجات این نکته مستفاد می‌شود که گلیم، به عنوان اولین بافته بشری با بهره‌گیری از نخ نه تنها تاریخی قدیمی تر از همه زیراندازها- به جز حصیر زیرانداز- دارد بلکه قدمت و پیشینه آن، حتی از بافت اولین پارچه‌ها که از جنس کتان بوده است هم بیشتر است. به هرحال گلیم بافی در آغاز در میان ایلات و قبایل چادرنشین که کار اصلی و عمده آنان دامداری بوده، پدیدار شده است. اینان پس از فراگیری ریسیدن و بافتن پشم، به گلیم‌بافی پرداختند و پس از آن طی قرون متمادی مهارت و تنوع کافی درکار بافت گلیم به دست آوردند و ابزار کار خود را کمی بهبود بخشیدند به تولید نوع خاصی گلیم، که امروزه در مناطق مختلف استانهای اردبیل، آذربایجان‌شرقی، کرمان، و فارس و برخی از نقاط استان خراسان مرسوم است و «سوماک» نام دارد، پرداختند.

تولید قالیچه آن هم قالیچه پشمی گام دیگری در جهت رسیدن به تولید قالی بود که هنرمندان بافنده زیرانداز پس از تجربیات حاصل از گلیم‌بافی و بافت گلیم سوماک به آن مبادرت کردند.

سیری در هنر ایران

پروفسور آرتور، اپهام پوپ – ایران شناس شاخص امریکایی- که به همراه همسرش دکتر فیلیس اکرمان کتاب با ارزش «سیری در هنر ایران» را در چندین جلد به رشته تحریر درآورده است در زمینه بافت نخستین قالی ها و شروع قالی بافی توسط ایرانیان گفته است: «زندگی ایلیاتی و چادرنشینی مردم آسیای وسطی و آمیختگی آن با کار چوپانی خود به خود ضرورت و شرایطی را به وجود آورده بود که به کمک مواد اولیه فراوان، چادرنشینان از اوقات بیکاری استفاده کرده، با رشتن و پیوستن الیاف پشم، پوششهایی به وجود آورندکه برای تهیه چادر و مفرش، بادوام، سبک و ارزان باشد». گرچه تحقیقات پرفسور پوپ در وقتی صورت گرفته است که هنوز آثار ذیقیمت «پازیریک» کشف نشده بود اما پس از کشف این آثار کهن، صحبتهای وی به صورت زنده و غیر قابل انکار تحقق یافت. قالی پازیریک فرشی است در ابعاد ۳۳/۱۸۹ در ۲۰۰ سانتی‌متر با گره متقارن (معروف به گره ترکی) که رجشمار آن را تقریباً برابر با ۳۶۰۰ گره در دسی‌مترمربع تعیین کرده‌اند. رنگ‌های این قالی که قرن‌های متمادی در زیر توده‌های عظیم یخ مدفون بوده است در پی گذشت ایام به سایه‌های صورتی روشن و سبز کم رنگ تبدیل شده است اما تحقیقات به عمل آمده استفاده از نیل – برای رنگ آبی- و بهره‌گیری از قرمز‌دانه – برای رنگ قرمز- را به اثبات رسانده است و وجود ۶ ردیف نقش که هر یک ویژگی‌های خاص ایرانی خود را بیان می‌دارد، همه و همه نشانگر بافت این فرش تاریخی و نفیس در ایران باستان را دارد.

تحریریه زنان شاغل

zananeshaghel وب‌سایت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *